Ba’zan ish beruvchilar shartnomasiz ishlashni taklif qilishadi va ko‘proq haq to‘lashni va’da qilishadi. Bir qarashda bu foydali tuyulishi mumkin. Ammo amalda bunday qarorlar ko‘pincha muammolar bilan tugaydi.
Shartnomasiz siz umuman himoyalanmagan bo‘lasiz. Ish beruvchi:
- ish haqini to‘lamasligi mumkin;
- yoki va’da qilinganidan kamroq to‘lashi mumkin;
- istalgan payt sabab tushuntirmasdan ishdan bo‘shatishi mumkin.
Eng yomoni — siz haqiqatan ham ishlaganingizni isbotlash deyarli imkonsiz bo‘ladi.
Rasmiy rasmiylashtirmasdan ishlash qonun buzilishi hisoblanadi. Tekshiruv vaqtida jarima nafaqat ish beruvchiga, balki sizga ham solinishi mumkin. “Men bilmagan edim” degan gap javobgarlikdan ozod qilmaydi.
Hujjatlarsiz ish beruvchi ishga qabul qilish haqida bildirishnoma topshira olmaydi. Bu esa patent o‘z vaqtida to‘lanayotgan bo‘lsa ham, uning bekor qilinishiga olib kelishi mumkin.
Keyinroq esa oqibatlar yanada jiddiy bo‘lishi mumkin. Agar qoidabuzarlik muhim deb topilsa, quyidagilar yuz berishi mumkin:
- Rossiyadan chiqarib yuborish;
- bir necha yilga kirish taqiqi;
- mamlakatda ishlash huquqidan mahrum bo‘lish.
Shartnomasiz bitta “qulay” ish hammasini barbod qilishi mumkin.
Bundan tashqari, rasmiy ish bo‘lmasa siz quyidagilardan ham mahrum bo‘lasiz:
- to‘lanadigan ta’til;
- kasallik varaqasi bo‘yicha to‘lov;
- daromadning rasmiy tasdig‘i. Bu esa hujjatlarni uzaytirish yoki yashash uchun ruxsatnoma (ВНЖ) olishda qiyinchilik tug‘dirishi mumkin.
Yodda tuting: ish beruvchining va’dalari — bu shunchaki so‘zlar. Qonun faqat rasmiy ishlaydiganlarni himoya qiladi.
