Кээде иш берүүчүлөр эмгек келишимисиз иштөөнү сунуштап, көбүрөөк төлөйбүз деп убада беришет. Бир караганда бул пайдалуу көрүнүшү мүмкүн. Бирок практикада мындай чечимдер көбүнчө көйгөйлөр менен аяктайт.
Келишим болбосо, сиз мыйзам тарабынан корголбойсуз. Иш берүүчү төмөнкүлөрдү жасай алат:
- айлык акыны төлөбөй коюшу мүмкүн;
- же убада кылынгандан аз төлөшү мүмкүн;
- каалаган учурда түшүндүрмөсүз жумуштан бошотуп коюшу мүмкүн.
Андан тышкары, чындап эле иштегендигиңизди далилдөө дээрлик мүмкүн болбой калат.
Расмий каттоосуз иштөө — бул мыйзам бузуу. Текшерүү болгондо айып пул иш берүүчүгө гана эмес, сизге да салынышы мүмкүн. «Мен билген эмесмин» деген сөз жоопкерчиликтен бошотпойт.
Документтер болбосо, иш берүүчү жумушка алынганыңыз тууралуу билдирүү бере албайт. Бул болсо, патентти убагында төлөп жатсаңыз да, анын жокко чыгарылышына алып келиши мүмкүн.
Андан да олуттуу кесепеттер болушу мүмкүн. Эгер мыйзам бузуу олуттуу деп табылса:
- Орусиядан чыгаруу (депортация);
- бир нече жылга өлкөгө кирүүгө тыюу салуу;
- өлкөдө иштөө укугунан ажыроо.
Келишимсиз «ыңгайлуу» болуп көрүнгөн бир эле жумуш баарын жокко чыгарышы мүмкүн.
Мындан тышкары, расмий жумушсуз төмөнкү укуктардан ажырайсыз:
- төлөнүүчү эмгек өргүүсү;
- ооруп калган учурда берилүүчү баракча (больничный);
- кирешеңиздин расмий тастыктамасы. Бул болсо документтерди узартууда же жашоого уруксат (ВНЖ) алууда кыйынчылык жаратышы мүмкүн.
Эсиңизде болсун: иш берүүчүнүн убадалары — бул жөн гана сөз. Мыйзам расмий иштеген адамдарды гана коргойт.
