Социалдык тармактардагы билдирүүлөр, комментарийлер, жарыялар жана башкалар жөнөткөн билдирүүлөр Орусиядагы чет өлкөлүк жарандар үчүн да укуктук кесепеттерге алып келиши мүмкүн.
Бирок төмөнкүлөрдү түшүнүү маанилүү: телефондун болушу же анда белгилүү бир файлдын сакталышы өзүнөн өзү эле Орусиядан чыгарууга негиз болуп саналбайт. Адамдын кандай аракеттерди жасаганы жана Орусиянын мыйзамдарында алар үчүн жоопкерчилик каралган-каралбаганы маанилүү.
Интернеттеги кандай аракеттер көйгөй жаратышы мүмкүн?
Биринчи кезекте сөз жеке сүрөттөр же кадимки кат алышуулар жөнүндө эмес. Административдик же кылмыш жоопкерчилигине алып келиши мүмкүн болгон аракеттер тууралуу болуп жатат.
Мисалы, мыйзамда каралган өзгөчөлүктөр жок болгон учурда экстремисттик уюмдардын символикаларын эл алдында көрсөтүү үчүн жоопкерчилик каралган. Ошондой эле экстремисттик материалдарды массалык түрдө таратуу жана аларды массалык таратуу максатында сактоо өзүнчө жазаланат.
Жек көрүүчүлүктү козутууга, ошондой эле мыйзамда белгиленген белгилер боюнча адамдын же адамдардын тобунун ортосунда кастыкты козутууга же алардын кадыр-баркын басмырлоого багытталган ачык аракеттер үчүн да жоопкерчилик каралган. Интернеттеги жарыялар да мындай ачык аракеттерге кириши мүмкүн.
Ошондуктан адамдын өзүнүн жарыялаган посту гана эмес, жагдайга жараша комментарийлери, жарыялары жана башка адамдардын материалдарын таратканы да укуктук баалоого алынышы мүмкүн.
Ал эми тыюу салынган материал телефондо жөн гана ачылып турсачы?
Бул жерде маанилүү айырма бар.
2025-жылдын 1-сентябрынан тартып Орусияда экстремисттик материалдарды атайылап издөө жана аларга жетүү үчүн жоопкерчилик күчүнө кирген. Айып пулдун өлчөмү 3 000ден 5 000 рублга чейин. Бул жерде сөз дал экстремисттик деп таанылган материалдарды атайылап издөө жөнүндө болуп жатат.
Демек, жарыяны кокусунан көрүп калуу менен тыюу салынган материалды атайылап издөө бирдей эмес.
Ошондой эле телефондо сакталган сүрөттү аны жалпыга ачык таратууга автоматтык түрдө теңөөгө болбойт. Ар кандай укук бузуулар үчүн мыйзамда жоопкерчиликтин ар башка шарттары белгиленген.
Кандай учурларда Орусиядан чыгарылуу коркунучу пайда болот?
Чет өлкөлүк жарандар үчүн Орусиянын Административдик укук бузуулар жөнүндө кодексинин (КоАП) айрым беренелери боюнча кесепеттер Орусиянын жарандарына караганда катаалыраак болушу мүмкүн.
Мисалы, Орусиянын мыйзамдарында тыюу салынган айрым маалыматтарды таратууга байланыштуу укук бузуулар үчүн чет өлкөлүк жарандарды административдик тартипте өлкөдөн чыгаруу каралган.
Мындан тышкары, 2026-жылдын 3-ноябрынан тартып чет өлкөлүк жарандарды административдик тартипте өлкөдөн чыгарууга негиз боло турган укук бузуулардын тизмесин кеңейткен өзгөртүүлөр күчүнө кирет. Бул өзгөртүүлөр, анын ичинде, коомдук мүнөздөгү айрым аракеттерге жана маалымат таратууга байланыштуу укук бузууларды да камтыйт.
Чет өлкөлүк жаран эмнени эстен чыгарбашы керек?
Интернетте жасалган аракеттер укуктук кесепеттерге алып келбейт деп ойлобош керек. Жарыя, комментарий же башка бирөөнүн материалын таратуу башка коомдук аракеттер сыяктуу эле мыйзамдын тиешелүү нормалары боюнча каралышы мүмкүн.
Бирок мындан тескери тыянак чыгарууга да болбойт. Ар бир талаштуу сүрөт, катталуу, кат алышуу же телефондон табылган файл автоматтык түрдө укук бузуу болуп эсептелбейт жана Орусиядан чыгарууга алып келбейт.
Жоопкерчиликке тартуу үчүн конкреттүү укук бузуу жана мыйзамда каралган жагдайлар аныкталышы керек.
Ошондуктан Орусияда жашаган чет өлкөлүк жарандарга социалдык тармактарда жана мессенжерлерде жалпыга ачык жарыялаган жана тараткан материалдарына кылдат мамиле кылуу сунушталат.
